42#%1*4I2122##1)2@*5″# 2#22*4I2 “กิจการคลังสินค้ากับบทบาทการรักษา เสถียรภาพราคาสินค้า” โดย ดร.ธนิต โสรัตน์ ประธานกรรมการ V-SERVE GROUP รองประธานสภาอุตส าหกรรมแห่งประเทศไทย 17-20091
“กิจการคลังสินค้า ไซโลและห้องเย็น” Meaning “ การรับทำาการเก็บรักษาสินค้า หรือการเก็บรักษาสินค้า และให้บริการเกี่ยวกับสินค้าน้ัน เพื่อเป็นบำาเหน็จเป็นทางการค้าปกติ ไม่ว่าบำาเหน็จน้ันจะเป็นเงินค่าตอบแทน หรือประโยชน์อื่นใด ” 2
คลังสินค้า อาจหมายถึง สถานที่ซึ่งผู้เป็น เจ้าของได้นำาสินค้ามาฝากและคลังสินค้า ทั้งใน ฐานะบุคคลหรือนิติบุคคลได้รับฝากสินค้านั้นไว้ใน การครอบครองดูแลจนกว่าสินค้านั้นจะได้มีการส่ง มอบให้กับเจ้าของ หรือบุคคล-สถานที่ ซึ่งเจ้าของ สินค้าต้องการ 3 TANIT SORAT
Mis ion : พันธกิจของคลังสินค้า-ไซโล-ห้องเย็น 1. “คลังสินค้า” หมายถึง สถานที่ที่จัดให้มีไว้เพื่อกิจการคลังสินค้า ตามหลักเกณฑ์ที่กำาหนด 2. “ไซโล” หมายถึง ส่ิงก่อสร้างสำาหรับเก็บรักษาสินค้าโดยมี กระบวนการควบคุมความช้ืนเพื่อป้องกันและรักษาคุณภาพ ของสินค้า 3. “ห้องเย็น” หมายถึง สิ่งก่อสร้างสำาหรับเก็บรักษาสินค้าโดยมี ขบวนการควบคุมอุณหภูมิเพื่อป้องกันและรักษาคุณภาพของ สินค้า 4
Advantage : คลังสินค้า ไซโลและห้องเย็น • Sel Support การใช้ระบบคลังสินค้าของผู้ผลิตหรือผู้ขายเพื่อเป็นการดำาเนิน กิจกรรมทางด้านการผลิตและการตลาดของผู้ผลิตหรือผู้ขาย • Financial Loan แก้ปัญหาหรือรอโอกาสทางการตลาดที่เหมาะสมในการผลิต หรือขายสินค้า หรือขอรับสินเชื่อโดยเอาสินค้าน้ันเป็นประกันหรือจำานำา • Right Transfer การใช้คลังสินค้าเพื่อการซื้อขายซึ่งสินค้าที่อยู่ในคลังสินค้าเมื่อ มีการเปลี่ยนมือก็สามารถโอนกรรมสิทธ์ิสินค้าน้ันได้ทันที โดยการโอนผ่านตราสาร โดยที่สินค้าน้ันยังเก็บอยู่ที่คลังสินค้า ไซโลหรือห้องเย็น • Logistics Support เป็นการประกอบธุรกิจระหว่างเอกชนต่อเอกชน รัฐบาลเป็น เพียงผู้ประสานผลประโยชน์และควบคุมการดำาเนินธุรกิจ ให้เกิดความเป็นธรรมแก่ ผู้ที่เกี่ยวข้องทุกฝ่าย 5
Logistics Element องค์ประกอบของโลจิสติกส์ 1 Goods & 7 Service Flow 2 Material Information Requirement Flow Flow 3 6 Logistics Storage s e c r ou S n gi i r O Fund Flow s e c our S on i pt um Cons Mean Flow Place Flow Time Flow 4 5 ท่ีมา : ธนิต โสรัตน์ (2007) 6
1. การเก็บรักษาสินค้า หรือ ห รับทำน าก ้าท ารเก็บรั ี่กษาสินค้าและให้บริการเกี่ยว กับสินค้า เพื่อบำาเหน็จเป็นทางค้าปกติ ไม่ว่าบำาเหน็จน้ันจะเป็นเงิน หรือค่าตอบแทนเป็นประโยชน์อื่นใด 1. ด้านจำานำาสินค้า โดยเอาสินค้าที่ฝากไว้จำานำาไว้เป็นประกันแก่ผู้ ประกอบกิจการคลังสินค้า และผู้ประกอบกิจการคลังสินค้าได้รับ ดอกเบ้ีย หรือประโยชน์อื่นใดเป็นค่าตอบแทน 1. เก็บสินค้าเฉพาะกิจ ให้บริการด้านความเย็นในการเก็บรักษาสินค้า หรือรับอบพืชลดความช้ืน กะเทาะ คัดผสม หรือกรรมวิธีอย่างอื่น เพื่อ ประโยชน์แก่ผู้ฝาก 1. ซื้อขาย แลกเปลี่ยน เช่า ให้เช่า เช่าซื้อกู้ยืม จำานอง จำานำา เพื่อประโยชน์ ในการประกอบกิจการคลังสินค้า 7
กระบวนการจัดเก็บ / Inventory & Warehouse การเกเก็บรักษาสินค้า / คลังสินค้า Invento ntory & Warehouse 8 TANIT SORAT
สินค้าคงคลังหรือ Inventory หมายถึง สิ่งของต่างๆ ซึ่งเป็นทรัพย์สินที่เคลื่อนที่ ได้มีมูลค่าและผู้ถือครองหรือผู้รับฝาก มีกรรมสิทธ์ิ เป็นเจ้าของตามกฎหมาย ทั้งโดยนิติกรรม , นิติ สัมพันธ์ และโดยพฤตินัย 9 TANIT SORAT
Raw Material / วัตถุดิบ • วัตถุดิบที่ใช้ในการผลิตโดยตรง ซึ่งอาจรวม ถึง Primary Goods คือเป็นสินค้าขั้นปฐม เป็นวัตถุดิบพื้นฐาน ต้องผ่านกรรมวิธีใน การแปรรูป จากผู้ผลิตต้นน้ำา (Upstream Sources) จึงจะสามารถนำาไปเป็นวัตถุดิบ สินค้าขั้นปฐมในความนี้ ไม่จำาเป็นจะต้อง เป็นสินค้าราคาถูกเสนอไป เพราะสินแร่ ประเภทต่างๆ เช่น เหล็ก , ทองคำา , น้ำามัน ดิบ รวมทั้ง ผลิตภัณฑ์ทางการเกษตร เช่น ข้าวเปลือก , ยางพารารมควัน , ไม้ซุง ฯลฯ ก็จัดอยู่ในสินค้าประเภทนี้ 10 TANIT SORAT
Semi-Finished Goods สินค้าก่ึงสำาเร็จรูปท่ีต้องมีการนำาไปผลิตต่อจึง สามารถใช้งานได้หรือบริโภคได้ ซ่ึงสินค้า ระหว่างการผลิตหรือรอการผลิต หรือ Goods in Process ก็อาจจัดอยู่ในข่ายสินค้าประเภท น้ีและอาจเป็นวัตถุดิบ ซ่ึงได้เบิกนำาไปไว้ท่ี สายการผลิตหรือสินค้า ซ่ึงผลิตเสร็จแต่ยังไม่ สามารถจำาหน่ายได้ เพราะอยู่ระหว่างการรอ ผลการตรวจสอบคุณภาพหรือเป็นสินค้า ซ่ึง ผลิตเสร็จบางส่วน แต่ยังต้องรอการประกอบ ร่วมกับสินค้าตัวอื่น บางครั้งก็เรียกผู้ผลิต ประเภทน้ีว่า “ผู้ผลิตกลางนำ้า” เช่น เม็ด พลาสติก , เคมีภัณฑ์ , เหล็กรีดร้อนประเภท ต่างๆ , ไม้แปรรูป , ข้าวท่ีสีแล้ว ฯลฯ 11 TANIT SORAT
Goods หรือ Finished Goods เป็นสินค้าสำาเร็จรูปหรือในบางกิจการก็ยัง เรียกว่าวัตถุดิบเป็นสินค้าเป็นสินค้าท่ีผลิต สำาเร็จพร้อมในการส่งมอบหรือขาย หรือเป็น วัตถุดิบหรือสินค้าท่ีผู้ผลิต ทั้งท่ีอยู่ในระดับ ต้นนำ้า-กลางนำ้า หรือปลายนำ้า ได้ดำาเนินการ ผลิต ผสม ประกอบ บรรจุ สำาเร็จเสร็จส้ิน ตามขั้นตอนการผลิตของตนเป็นสินค้าท่ี พร้อมจะขายหรือจำาหน่าย จ่าย โอน หรือ แลกเปล่ียนให้กับลูกค้าของตน ซ่ึงอาจจะ ต้องนำาไปผลิตต่อ เช่น เหล็กแผ่น , เหล็ก เส้น , ยางรถยนต์ , แผ่นหนังท่ีฟอกแล้ว , ผ้าผืน รวมทั้ง สินค้าซ่ึงสามารถนำาไปใช้ หรือบริโภคได้โดยตรง เช่น นมผง , ข้าว บรรจุถุงกระดาษ ฯลฯ 12 TANIT SORAT
Final Product Goods มีความหมายคล้ายกับ Finished Goods คือ เป็นสินค้าขั้นสุดท้ายท่ีผลิตเสร็จแล้ว สามารถนำาไปใช้งานหรือบริโภคได้ โดย ไม่จำาเป็นจะต้องผ่านกระบวนการผลิต หรือแปรรูป ซ่ึงสินค้าประเภท Consumer Goods ก็จัดอยู่ในประเภทน้ี โดยผู้ผลิต ประเภทน้ี จะเรียกว่า ผู้ผลิตขั้นสุดหรือผู้ ผลิตปลายนำ้า (Downstream Sources) เช่น เส้ือผ้าสำาเร็จรูป , อาหารบรรจุ กระป๋อง , เส้นหม่ีสำาเร็จรูป , โทรทัศน์ , โทรศัพท์มือถือ ฯลฯ 13 TANIT SORAT
Indenture Goods เป็นสินค้าประเภทวัตถุดิบหรือสินค้าสำาเร็จรูป ภายใต้ข้อตกลงหรือข้อสัญญาระหว่างผู้ซ้ือกับผู้ ขาย ในการท่ีผู้ขายจะต้องนำาสินค้าจำานวนหนึ่ง ไปไว้ท่ีคลังของผู้ซ้ือหรือไปเก็บไว้ในคลังสินค้า ของ VMI Service Providers หรือเก็บไว้คลัง สินค้าทัณฑ์บน Free Zone ประเภทต่างๆ เพ่ือ รอส่งมอบให้ผู้ซ้ือตามจำานวนท่ีนำาเข้าไปผลิต แต่ละวัน โดยผู้ซ้ือจะชำาระเงินเฉพาะสินค้าท่ีใช้ แต่สินค้าคงคลังทั้งหมดท่ีไปฝากไว้ในคลังของผู้ ซ้ือยังเป็นทรัพย์สินหรือสต๊อกของผู้ขาย หรือผู้ ซ้ือข้ึนอยู่กับเง่ือนไขการชำาระเงิน ซ่ึงได้ตกลงกัน ไว้ 14 TANIT SORAT
บทบาทหน้าที่ของคลังสินค้าประกอบด้วย • Receiving หน้าที่ในการรับสินค้า • Storage & Responsibility หน้าที่ใน การควบคุมและรับผิดชอบต่อสินค้า ที่จัดเก็บอยู่ในคลัง • Send & Distribution หน้าที่ในการ ส่งมอบจ่ายแจกสินค้า • Liability หน้าที่ความรับผิดชอบทาง กฎหมายในการชดใช้ความเสียหาย 15 TANIT SORAT
บทบาทและแนวคิดในการพัฒนาระบบคลังสินค้า (1) 1. Price Security เครื่องมือในการรักษาเสถียรภาพของระดับราคาสินค้า ทำาหน้าที่ เป็นแหล่งสินเชื่อ และทำาหน้าที่เป็นสถานที่เก็บสินค้าเพื่อประโยชน์ด้านการ ตลาด 2. Demand Buf er สามารถรองรับอุปทานของสินค้าที่เข้าสู่ตลาดในช่วงหลังการ เก็บเกี่ยว และสามารถระบายสินค้าออกให้เพียงพอกับความต้องการได้ในช่วงที่ ขาดแคลน หรือเมื่อราคาดีข้ึน 3. Price Control การควบคุมปริมาณสินค้าในคลังสินค้า ให้สอดคล้องกับราคา สินค้าในตลาดต่างประเทศ เป็นการรักษาเสถียรภาพของราคาสินค้าเกษตร โดย ใช้คลังสินค้าเป็นเครื่องมืออย่างเพียงพอ 16
บทบาทและแนวคิดในการพัฒนาระบบคลังสินค้า (2) 4. Goods Reserve คลังสินค้า ไซโลและห้องเย็นนี้ เองอาจถูกใช้ให้เป็นประโยชน์เพื่อเป็นแหล่งสำารอง สินค้า ขยายเงินทุนและพัฒนาระบบการตลาดการ ค้า 5. Logistics Activity คลังสินค้าเป็นห่วงเชื่อมที่ สำาคัญในสายโซ่ (Supply Chain) ของการกระจาย สินค้าจากผู้ผลิต ไปยังผู้บริโภค 6. Speculate คลังสินค้าทำาหน้าที่รักษาสมดุลระหว่าง การบริโภค ซึ่งมีอัตราความต้องการไม่สม่ำาเสมอ และคาดการณ์ล่วงหน้าได้ยาก 17
คลังสินค้ากับการผลิตสินค้า ทำาให้กระบวนการผลิตมี ความต่อเนื่อง คลังสินค้ามีบทบาทสำาคัญในการ จัดให้มีการสะสมวัสดุการผลิตไว อย่างเพียงพอ เพื่อให้กระบวนการ ผลิตดำาเนินการไปอย่างต่อเนื่องไม่ ขาดสาย ผู้ผลิตสินค้าอาจเลือกใช้ บริการ ของคลังสินค้าสาธารณะ เพื่อการน้ีก็ได้ 18
คลังสินค้ากับกิจการตลาด เป็นเครื่องมือในการกระจาย สินค้าออกสู่ตลาดจากมือของผู้ ผลิตไปยังผู้บริโภค การกระจายสินค้าออกสู่ผู้บริโภคอย่าง ทั่วถึง และคลังสินค้าก็เป็นเครื่องมือ สำาคัญในการเก็บสะสมสินค้าไว้ใน ปริมาณที่เหมาะสม เพื่อสนับสนุน กิจการจำาหน่ายให้เป็นไปอย่างมี ประสิทธิผล 19
คลังสินค้ากับกิจกรรมการบริการ Logistics Activity การประกอบกิจการธุรกิจบริการ ทุกประเภท จำาเป็นต้องมีการสะสม เก็บรักษาพัสดุสำาหรับการใช้ใน กิจการน้ันอย่างเพียงพอ เป็นเครื่อง มือของกิจการบริการทุกประเภท ทำาหน้าที่เก็บรักษาพัสดุสะสมเพื่อ สนับสนุนการดำาเนินงานให้เป็น ไปอย่างต่อเนื่อง 20
คลังสินค้ากับแหล่งเงินทุน Finance Credit เป็นแหล่งให้เครดิตแก่นัก ธุรกิจที่สำาคัญแหล่งหน่ึงเช่น เดียวกันกับสถาบันการเงิน ประเภทอื่น โดยใช้สินค้าที่ ฝากไว้น้ันจำานำาเป็นประกัน 21
คลังสินค้ากับนโยบายทางเศรษฐกิจของรัฐบาล Price Sanction รัฐบาลอาจใช้คลังสินค้าเหล่านี้ในการสะสมเก็บรักษาสินค้าที่รัฐบาลเข้าไปรับซื้อ เพื่อแทรกแซงตลาด สำาหรับการรักษาระดับราคาในขณะที่สินค้าน้ันมีปริมาณมาก ในฤดูกาลที่ผลิตผลออกสู่ตลาดใหม่ ๆ เป็นการช่วยเหลือผู้ผลิตให้สามารถขายสินค้า ได้ในราคาที่เป็นธรรม รักษาระดับราคาและปริมาณให้อยู่ในระดับราคาที่ไม่เป็นการ เดือดร้อนแก่ประชาชนโดยทั่วไป 22
การจัดการความสมดุลของต้นทุนสินค้าคงคลังกับค่าขนส่ง Balance costs between transport & inventory Transport Cost Inventory Cost Balancing (45%) (47%) 23
How to…Inventory Downsizing วิธีการลดปริมาณสินค้าคงคลัง การประยุกต์ใช้โซ่อุปทานใน ธุรกิจที่เป็นจริง จำาเป็นจะต้อง กำาหนดระดับสินค้าคงคลังที่ เหมาะสม ประเด็นสำาคัญก็คือ จำานวนเท่าใดจึงจะเหมาะสม 24 TANIT SORAT
“Chain Synergy Model” กลยุทธ์การบูรณาการความร่วมมือในโซ่อุปทาน เพื่อลดต้นทุนและเพิ่มประสิทธิภาพร่วมกัน Chain Synergy MRP : Material Make to Order DRP : Demand Requirement JIT Best Production JIT Best Requirement Planning Practice Practice Planing Service Movement Suppliers Customers Goods & Material Movement Buf er Stock Buf er Stock Information Movement ที่มา : ธนิต โสรัตน์ (2007) 25
Inventory Management Principle. “Keep in mind.. Inventories does not current asset but there are your cost” 26
Kanban / Lean Model การลดสต๊อกด้วยกลยุทธ์ส่งมอบแบบกันบัง / ลีน Real Time Inflow of Productio Outflow of Raw Material n Finished goods Stockless Stockless E O Daily Demand Communicate การสื่อสารความต้องการแบบรายวัน n r d ig S in o Vary Base on Actual Demand ปริมาณการส่งมอบสัมพันธ์กับความต้องการใช้แบบรายวัน a u l r S ce o s u No Line in the sand ไม่มีการกำาหนดปริมาณแน่นอนในการสั่งซ้ือแต่ละคร้ัง rces ที่มา : ธนิต โสรัตน์ (2007) 27
กลยุทธ์การลดต้นทุนโลจิสติกส์ด้วยการส่งมอบแบบลีน “Lean Process Work to Manage the Total Flow Most Ef ectively” Reduced Stockless Stockless lead time Raw Material Reduced Finish Goods Inflow Variability Out Flow Reduced lot sizes Reduced E S V n u M buffer stock d p p I : C l Just in Sequent u i V e e s r Time Delivery n t o d S o m o r e u M r r a Just in Times c B n ackhaul Transport e a Delivery s ge ท m ี่มา : ธนิต โสรัตน์ (2007) e 28 nt Inventory
การบูรณาการเป้าหมายและทีมงาน Goal & Team Integration 1. การพัฒนาและสร้างเครือข่ายระบบซัพพลายเชนใน อุตสาหกรรม (Supply Chain) 2. การลดต้นทุนคลังสินค้าและสินค้าคงคลังด้วยระบบ Lean 3. การส่งเสริมพัฒนาระบบการส่งมอบแบบ JIT 4. การส่งเสริมและผลักดันให้มีการใช้ LSPs ในภาคการ ผลิตของ SMEs 5. การสร้างทีมที่มีเป้าหมายเดียวกัน (Goal & Team) 29
END 30
42#%1*4I2122##1)2@*5″# 2#22*4I2 42#%1*4I2 +I25H *4I2%1+#7- 2+I25H-%1*4I2#0-I’” 2A%0A’4C2#12#0%1*4I2 2A%0A’4C2#12#0%1*4I2 %1*4I212#%4*4I2 %1*4I2142#%2 %1*4I214##!2##42# %1*4I21A+%H@48 %1*4I21B”2″2@(#)4-#12% %”8L2#%I8B%4*4*LI’”2#*H!-A%5 2#9#22#@I2+!2″A%05!2